Hulpmiddelen en woningaanpassingen

Uit bed komen. Douchen. Koken. Naar het toilet gaan. De trap gebruiken. Je verplaatsen. Een pot openen. Zelfstandig naar buiten gaan.

Wanneer een dagelijkse activiteit moeilijker wordt, denk je misschien al snel aan een hulpmiddel of aanpassing.

Maar welk hulpmiddel heb je nodig?

En is een hulpmiddel eigenlijk wel de beste oplossing?

Een ergotherapeut begint daarom niet bij het product.

We kijken eerst naar wat je wilt kunnen doen, waar het tijdens die activiteit misgaat en waardoor dat komt.

Pas daarna zoeken we naar een oplossing die past bij jou, de activiteit én de omgeving waarin je deze uitvoert.

Wanneer kan een hulpmiddel of aanpassing helpen?

Een hulpmiddel kan zinvol zijn wanneer ziekte, letsel, een lichamelijke beperking, cognitieve problemen of het ouder worden invloed heeft op dagelijkse activiteiten.

Je kunt bijvoorbeeld moeite hebben met:

• in en uit bed komen;
• opstaan uit een stoel;
• douchen;
• naar het toilet gaan;
• jezelf aankleden;
• koken;
• iets openen of vastpakken;
• tillen en dragen;
• jezelf binnenshuis verplaatsen;
• traplopen;
• buitenshuis verplaatsen;
• werk of hobby's uitvoeren.

Soms ontstaat zo'n probleem plotseling, bijvoorbeeld na een operatie of ziekenhuisopname.

In andere situaties verandert het dagelijks functioneren geleidelijk.

Eerst de activiteit, daarna het hulpmiddel

Stel dat douchen niet meer goed lukt.

Dan is “een douchestoel nodig” nog geen volledige analyse.

Waarom lukt douchen niet?

Kun je niet lang genoeg staan?

Kost douchen te veel energie?

Ben je bang om te vallen?

Kun je moeilijk de douche in en uit?

Lukt bukken niet?

Of is juist de indeling van de badkamer het probleem?

Afhankelijk van het antwoord kan ook de oplossing anders zijn.

Daarom bekijken we bij ergotherapie de combinatie van:

jouw mogelijkheden + de activiteit + de omgeving.

Een hulpmiddel is één mogelijke oplossing.

Niet automatisch de eerste.

Soms is een andere manier van uitvoeren voldoende

Niet ieder probleem vraagt om een hulpmiddel.

Soms kan een activiteit anders worden uitgevoerd.

Misschien kan de volgorde worden aangepast. Kun je een taak zittend uitvoeren in plaats van staand. Kan een veelgebruikte plek anders worden ingericht. Of kan een handeling eenvoudiger worden gemaakt.

Dat klinkt soms klein.

Maar een oplossing die eenvoudig is en iedere dag werkt, kan waardevoller zijn dan een ingewikkeld hulpmiddel dat uiteindelijk in de kast blijft liggen.

Daarom zoeken we naar de oplossing die het probleem daadwerkelijk oplost, niet naar zoveel mogelijk voorzieningen.

Welke hulpmiddelen kan een ergotherapeut adviseren?

Er bestaan hulpmiddelen voor vrijwel ieder onderdeel van het dagelijks leven.

Denk bijvoorbeeld aan hulpmiddelen voor:

• wassen en douchen;
• toiletgang;
• aankleden;
• eten en drinken;
• koken;
• grijpen en openen;
• zitten en opstaan;
• slapen en transfers;
• lopen en verplaatsen;
• werk;
• huishoudelijke activiteiten.

Welke oplossing geschikt is, hangt sterk af van de situatie.

Een hulpmiddel dat voor de één uitstekend werkt, kan voor iemand anders juist onpraktisch of zelfs onveilig zijn.

Daarom heeft een algemene lijst met “de beste hulpmiddelen” weinig waarde.

Het gaat om de vraag welk probleem jij probeert op te lossen.

Woningaanpassingen

Soms ligt het probleem niet alleen bij een losse activiteit, maar bij de woning zelf.

Bijvoorbeeld wanneer:

• de badkamer moeilijk toegankelijk is;
• er problemen zijn met traplopen;
• deuren of doorgangen te smal zijn;
• transfers onvoldoende veilig uitgevoerd kunnen worden;
• belangrijke ruimtes niet goed bereikbaar zijn;
• de inrichting niet past bij het gebruik van een rolstoel of ander hulpmiddel.

Dan kan een aanpassing van de woning nodig zijn.

Een ergotherapeut kan de situatie thuis bekijken en onderzoeken welke functionele eisen een oplossing moet hebben.

Niet vanuit de vraag “welke verbouwing is mogelijk?”, maar vanuit:

wat moet je hier dagelijks kunnen doen?

Een huisbezoek

Bij hulpmiddelen en woningaanpassingen is de eigen omgeving vaak belangrijk.

Een hulpmiddel kan in een showroom prima lijken te werken, maar thuis onvoldoende ruimte hebben.

Een transfer kan in een behandelruimte lukken, maar naast het eigen bed moeilijk zijn.

En een advies voor de badkamer heeft weinig waarde zonder te weten hoe die badkamer eruitziet en hoe je hem gebruikt.

Daarom kan een ergotherapeut wanneer dat nodig is bij je thuis komen.

We kunnen dan de activiteit bekijken op de plek waar het probleem daadwerkelijk ontstaat.

Lees meer over ergotherapie bij zelfstandig thuis wonen.

Hulpmiddelen uitproberen

Een hulpmiddel moet niet alleen technisch geschikt zijn.

Je moet het ook kunnen en willen gebruiken.

Daarom kan het belangrijk zijn om een hulpmiddel uit te proberen voordat een definitieve keuze wordt gemaakt.

Kun je ermee omgaan?

Past het bij de activiteit?

Past het in je woning?

Kun je het zelfstandig gebruiken?

Lost het daadwerkelijk het probleem op waarvoor het bedoeld is?

Afhankelijk van het soort hulpmiddel en de situatie kan de ergotherapeut helpen bij het beoordelen en uitproberen van mogelijkheden.

Een hulpmiddel leren gebruiken

Een goed hulpmiddel is niet automatisch een bruikbare oplossing.

Een rolstoel, transferhulpmiddel of aangepast gebruiksvoorwerp kan bijvoorbeeld training vragen.

Ook een relatief eenvoudig hulpmiddel kan anders gebruikt worden dan je gewend bent.

Daarom kan ergotherapie zich niet alleen richten op de keuze van een hulpmiddel, maar ook op het daadwerkelijk toepassen ervan tijdens dagelijkse activiteiten.

Pas wanneer een oplossing in het dagelijks leven werkt, heeft deze zijn doel bereikt.

Hulpmiddelen na ziekte of een operatie

Na een operatie of ziekenhuisopname kan tijdelijk ondersteuning nodig zijn.

Misschien mag je een arm of been nog niet volledig belasten. Misschien is bukken tijdelijk moeilijk. Of je kunt bepaalde dagelijkse handelingen nog niet zelfstandig uitvoeren.

Een hulpmiddel hoeft dan niet permanent nodig te zijn.

We kijken wat nodig is om tijdens het herstel veilig en zo zelfstandig mogelijk te functioneren en of die behoefte verandert wanneer je mogelijkheden toenemen.

Lees meer over ergotherapie na ziekte of operatie.

Hulpmiddelen bij reuma, artrose of handklachten

Bij pijn, stijfheid of verminderde kracht kunnen kleine hulpmiddelen soms een groot verschil maken.

Bijvoorbeeld bij het openen van verpakkingen, koken, aankleden of andere activiteiten waarbij veel kracht uit handen en gewrichten wordt gevraagd.

Maar ook hier geldt:

we kijken eerst naar de manier waarop de activiteit wordt uitgevoerd.

Soms kan een andere techniek de belasting al verminderen.

Lees meer over ergotherapie bij reuma en artrose.

Wanneer je klachten vooral in je hand of pols zitten, kan ook handtherapie passend zijn.

Hulpmiddelen bij dementie of cognitieve problemen

Een hulpmiddel hoeft niet altijd iets fysieks te ondersteunen.

Ook structuur, geheugen en veiligheid kunnen aanleiding zijn voor een praktische oplossing.

Denk bijvoorbeeld aan ondersteuning bij:

• afspraken onthouden;
• medicatie;
• dagstructuur;
• tijdsbesef;
• het uitvoeren van vaste routines.

Daarbij is het extra belangrijk dat een oplossing aansluit bij wat iemand begrijpt en gewend is.

Een technisch slimme oplossing heeft weinig waarde wanneer iemand hem in het dagelijks leven niet zelfstandig kan gebruiken.

Lees meer over ergotherapie bij cognitieve problemen.

Bij dementie kan daarnaast specifieke begeleiding van de persoon én mantelzorger nodig zijn. Lees meer over ergotherapie bij dementie en EDOMAH.

Hoe zit het met de Wmo?

Sommige hulpmiddelen en woningaanpassingen kunnen afhankelijk van de situatie via de gemeente worden aangevraagd op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Andere hulpmiddelen kunnen bijvoorbeeld onder de zorgverzekering vallen, via een andere regeling worden verstrekt of zelf aangeschaft worden.

Welke route geldt, hangt af van het hulpmiddel, de persoonlijke situatie en de geldende voorwaarden.

Een ergotherapeut kan helpen om de functionele hulpvraag duidelijk te maken en, wanneer dat binnen het traject passend is, adviseren over wat nodig is.

De gemeente, zorgverzekeraar of andere verstrekker bepaalt uiteindelijk of een voorziening wordt toegekend en welke voorwaarden daarvoor gelden.

Kan een ergotherapeut een hulpmiddel aanvragen?

Dat verschilt per hulpmiddel en situatie.

Soms kan een ergotherapeut rechtstreeks betrokken zijn bij een aanvraag of adviesrapportage. In andere gevallen loopt de aanvraag via de gemeente, zorgverzekeraar, leverancier, huisarts of een andere betrokken partij.

Daarom kijken we eerst welke voorziening nodig lijkt en welke route daarbij hoort.

Zo voorkomen we dat je begint met een aanvraag voor een oplossing waarvan nog niet duidelijk is of deze daadwerkelijk bij je hulpvraag past.

Een hulpmiddel kopen of aanvragen?

Niet ieder hulpmiddel hoeft via een formele aanvraagroute te lopen.

Eenvoudige hulpmiddelen zijn soms zelf verkrijgbaar, terwijl grotere voorzieningen of woningaanpassingen via een gemeente of andere verstrekker kunnen lopen.

Zelf kopen kan soms sneller zijn, maar is niet automatisch de beste keuze.

Vooral bij duurdere of complexere hulpmiddelen is het verstandig eerst te weten:

• wat het probleem precies is;
• welke eisen de oplossing moet hebben;
• of het hulpmiddel veilig gebruikt kan worden;
• of er een vergoeding of voorziening mogelijk is.

Zo voorkom je dat je iets aanschaft wat uiteindelijk niet goed blijkt te passen.

Wat doet een ergotherapeut bij hulpmiddelen en woningaanpassingen?

We beginnen met jouw hulpvraag.

Welke activiteit lukt niet goed? Waar vindt deze plaats? Wat heb je al geprobeerd? En wat wil je uiteindelijk weer zelfstandig of veiliger kunnen doen?

Afhankelijk van de situatie kunnen we vervolgens:

• een dagelijkse activiteit observeren;
• je woning of andere omgeving bekijken;
• verschillende oplossingen vergelijken;
• een hulpmiddel uitproberen;
• adviseren over een woningaanpassing;
• het gebruik van een hulpmiddel oefenen;
• ondersteunen bij functionele onderbouwing waar dat nodig is;
• evalueren of de gekozen oplossing in de praktijk werkt.

Het hulpmiddel is dus niet het einddoel.

Het einddoel is de activiteit die je ermee weer kunt uitvoeren.

Ergotherapie bij hulpmiddelen en woningaanpassingen bij Knooppunt

Binnen Knooppunt helpen onze ergotherapeuten bij praktische problemen in het dagelijks functioneren.

Soms is een andere manier van handelen voldoende. Soms moet de omgeving veranderen. En soms is een hulpmiddel of woningaanpassing de beste oplossing.

We kijken daarbij naar wat past bij jouw mogelijkheden, dagelijkse activiteiten en leefomgeving.

Meer weten over ergotherapie in het algemeen? Lees wat ergotherapie kan betekenen bij problemen in het dagelijks functioneren.

Weet je dat iets thuis niet meer goed lukt, maar nog niet welke oplossing je nodig hebt?

Je hoeft zelf nog niet te weten welk hulpmiddel of welke aanpassing passend is.

Dat is juist waar het onderzoek kan beginnen.

We kijken samen welke activiteit problemen geeft, waardoor dat gebeurt en welke oplossing je helpt om zo zelfstandig en veilig mogelijk te functioneren.

Maak een afspraak voor ergotherapie