Ergotherapie bij Parkinson

Aankleden. Koffiezetten. Schrijven. Koken. In en uit bed komen. Werken. Naar buiten gaan.

Handelingen die je jarenlang bijna automatisch uitvoerde, kunnen bij de ziekte van Parkinson steeds meer aandacht en moeite gaan vragen.

Misschien duurt aankleden veel langer dan vroeger. Je weet wat je wilt doen, maar het starten van een beweging lukt niet meteen. Twee dingen tegelijk doen wordt moeilijker. Of een activiteit gaat thuis goed, maar lukt ineens minder wanneer je moe bent of er veel om je heen gebeurt.

Een ergotherapeut kijkt samen met jou naar wat Parkinson betekent voor de activiteiten waaruit jouw dagelijks leven bestaat.

Wat lukt nog goed? Waar ontstaan problemen? Welke omstandigheden maken een activiteit moeilijker? En wat kan helpen om belangrijke activiteiten zo zelfstandig mogelijk te blijven uitvoeren?

Wanneer kan ergotherapie helpen bij Parkinson?

Parkinson kan op verschillende manieren invloed hebben op dagelijkse activiteiten.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• wassen en aankleden meer tijd kosten;
• omdraaien of opstaan uit bed moeilijker wordt;
• koken ingewikkelder wordt;
• schrijven lastiger gaat;
• werken meer energie of concentratie vraagt;
• je moeite hebt om een handeling te starten;
• meerdere dingen tegelijk doen moeilijker wordt;
• vermoeidheid steeds meer invloed heeft;
• je dagelijkse planning minder goed werkt;
• hobby's moeilijker uitvoerbaar worden;
• je partner steeds meer activiteiten overneemt;
• je onzeker wordt bij activiteiten die vroeger vanzelf gingen.

Niet iedereen met Parkinson ervaart dezelfde problemen.

Daarom begint ergotherapie niet bij een standaardlijst met oefeningen.

We beginnen bij de activiteiten die voor jou belangrijk zijn.

Waarom worden gewone activiteiten moeilijker?

Een dagelijkse activiteit bestaat vaak uit veel meer stappen dan je merkt.

Neem aankleden.

Je kiest kleding, pakt deze uit de kast, gaat zitten of staan, houdt je balans, gebruikt beide handen, maakt verschillende bewegingen en schakelt steeds door naar de volgende stap.

Wanneer zo'n activiteit jarenlang automatisch verloopt, denk je daar nauwelijks over na.

Bij Parkinson kunnen onderdelen daarvan meer bewuste aandacht gaan vragen.

Daardoor kan een activiteit die vroeger vijf minuten kostte ineens veel langer duren of veel meer energie vragen.

Een ergotherapeut probeert samen met jou te ontdekken waar in de activiteit het probleem ontstaat.

Pas daarna zoeken we naar een oplossing.

Niet sneller, maar slimmer

Wanneer een handeling trager wordt, is de natuurlijke reactie vaak om harder te proberen.

Sneller aankleden.

Even doorzetten.

Nog een keer proberen.

Maar meer moeite doen maakt een activiteit niet automatisch gemakkelijker.

Soms helpt het juist om een handeling anders te organiseren.

Een taak opdelen in stappen. Eerst spullen klaarleggen. Een vaste volgorde gebruiken. Zittend uitvoeren wat normaal staand gebeurt. Of bewust één activiteit tegelijk doen.

Het doel is niet om iedere handeling weer precies uit te voeren zoals vóór Parkinson.

We zoeken naar een manier waarop de activiteit zo goed mogelijk blijft werken binnen wat je nu kunt.

Automatische bewegingen en aandacht

Veel dagelijkse bewegingen voeren we normaal uit zonder er bewust over na te denken.

Bij Parkinson kunnen juist zulke automatische bewegingen moeilijker worden.

Dan kan het helpen om een handeling bewuster uit te voeren of gebruik te maken van externe aanwijzingen.

Welke strategie werkt, verschilt per persoon en per activiteit.

Een strategie die helpt bij lopen hoeft bijvoorbeeld niet automatisch bruikbaar te zijn tijdens aankleden of koken.

Daarom oefenen we strategieën bij voorkeur binnen de activiteit waarvoor je ze nodig hebt.

Eén ding tegelijk

Veel dagelijkse situaties vragen dat je meerdere dingen tegelijk doet.

Je loopt terwijl je praat.

Je kookt terwijl je ondertussen iets opruimt.

Je draagt iets terwijl je door een ruimte loopt.

Je luistert naar iemand terwijl je een andere taak uitvoert.

Bij Parkinson kan zo'n combinatie moeilijker worden.

Een activiteit die afzonderlijk goed lukt, kan daardoor ineens vastlopen wanneer er een tweede taak bijkomt.

Dan onderzoeken we bijvoorbeeld of taken anders georganiseerd kunnen worden, of meer aandacht aan één onderdeel tegelijk gegeven kan worden en welke situaties extra risico geven.

Vermoeidheid bij Parkinson

Parkinson kan ervoor zorgen dat dagelijkse activiteiten meer inspanning vragen.

Een handeling die vroeger automatisch verliep, vraagt misschien nu voortdurende aandacht. Ook bewegen, plannen en schakelen kunnen meer energie kosten.

Daardoor kan vermoeidheid een belangrijke rol krijgen in het dagelijks functioneren.

Dan kijken we niet alleen naar één activiteit, maar naar de verdeling over de hele dag.

Welke activiteiten vragen veel?

Wanneer gaat het beter?

Welke momenten vragen herstel?

En welke activiteiten wil je ondanks hun belasting juist behouden?

Lees meer over ergotherapie bij vermoeidheid.

Goede en minder goede momenten op de dag

Bij Parkinson kunnen mogelijkheden gedurende de dag wisselen.

Bij sommige mensen speelt bijvoorbeeld het moment waarop medicatie werkt een rol in hoe gemakkelijk activiteiten uitgevoerd kunnen worden.

Dat betekent dat het moment waarop je een activiteit plant relevant kan zijn.

Een complexe taak hoeft niet per se uitgevoerd te worden op het moment waarop je mogelijkheden het minst gunstig zijn.

Daarom kijken we ook naar wanneer activiteiten plaatsvinden.

Soms kan een andere dagindeling al helpen om belangrijke activiteiten beter uitvoerbaar te maken.

Wassen en aankleden

Zelfzorg kan bij Parkinson steeds meer tijd gaan kosten.

Knopen sluiten, sokken aantrekken, een jas aantrekken of jezelf afdrogen vraagt veel verschillende bewegingen.

Een ergotherapeut kan samen met jou kijken welke onderdelen moeilijk zijn.

Soms helpt een andere volgorde.

Soms een andere houding.

Soms kan kleding anders gekozen worden.

En soms is een hulpmiddel zinvol.

Het uitgangspunt blijft:

wat kun je zelf blijven doen en wat is daarvoor nodig?

Koken en huishouden

Koken vraagt plannen, lopen, staan, grijpen, snijden en meerdere handelingen achter elkaar uitvoeren.

Dat maakt het een complexe dagelijkse activiteit.

Bij Parkinson kunnen verschillende onderdelen problemen geven.

Daarom kijken we niet automatisch alleen naar een aangepaste keuken of hulpmiddel.

We onderzoeken eerst waar de activiteit vastloopt.

Is staan te vermoeiend?

Gaat het schakelen tussen taken moeilijk?

Is fijn motorisch handelen het probleem?

Of ontstaat juist onrust doordat er te veel tegelijk gebeurt?

De oplossing hangt af van het antwoord.

Schrijven, handen en fijne motoriek

Schrijven kan bij Parkinson veranderen. Ook andere fijne handelingen, zoals knopen sluiten, bestek gebruiken of kleine voorwerpen hanteren, kunnen moeilijker worden.

Een ergotherapeut kijkt naar de betekenis daarvan voor dagelijkse activiteiten.

Welke taak wil je uitvoeren?

Waar ontstaat het probleem?

En is een andere strategie, aanpassing of hulpmiddel zinvol?

Wanneer er daarnaast een specifieke hand- of polsaandoening speelt, kan binnen Knooppunt ook handtherapie relevant zijn.

Hulpmiddelen bij Parkinson

Een hulpmiddel kan soms helpen om een activiteit zelfstandiger of veiliger uit te voeren.

Maar Parkinson betekent niet automatisch dat steeds meer hulpmiddelen nodig zijn.

We kijken eerst naar de activiteit.

Kan deze anders worden uitgevoerd?

Helpt een vaste routine?

Kan de omgeving aangepast worden?

Is een hulpmiddel daadwerkelijk eenvoudiger?

Pas daarna kijken we naar een passende voorziening.

Lees meer over hulpmiddelen en woningaanpassingen.

Veilig functioneren thuis

Wanneer bewegen moeilijker wordt, kunnen ook vragen ontstaan over veiligheid.

Lukt opstaan uit bed?

Kun je veilig douchen?

Hoe gaat het toiletbezoek?

Kun je je door de woning verplaatsen?

En wat gebeurt er op momenten waarop bewegen minder gemakkelijk gaat?

Een ergotherapeut kan deze activiteiten in de eigen omgeving bekijken.

Lees meer over ergotherapie bij zelfstandig thuis wonen.

Parkinson en werk

Parkinson ontstaat niet alleen bij mensen die al gestopt zijn met werken.

Wanneer je nog werkt, kunnen veranderingen in bewegen, energie, concentratie, tempo of fijne motoriek invloed krijgen op je werkzaamheden.

Dan kijken we naar de specifieke eisen van je functie.

Welke taken gaan goed?

Waar ontstaan problemen?

Hoe ziet je werkdag eruit?

En welke aanpassingen zijn mogelijk?

Lees meer over ergotherapie en werk.

De rol van je partner of naaste

Wanneer dagelijkse activiteiten moeilijker worden, gaat een partner vaak vanzelf meer helpen.

Dat kan nodig zijn.

Maar soms worden activiteiten ook overgenomen die iemand met een andere aanpak nog gedeeltelijk zelf zou kunnen uitvoeren.

Daarom kan de partner of mantelzorger onderdeel zijn van de begeleiding.

Hoe kun je helpen zonder onnodig over te nemen?

Welke aanwijzing werkt?

Wanneer is hulp juist wél nodig?

En hoe voorkom je dat iedere dagelijkse activiteit een moment van frustratie wordt?

Zelfstandigheid betekent daarbij niet dat iemand alles alleen moet doen.

Het betekent dat iemand zoveel mogelijk betrokken blijft bij het eigen dagelijks leven.

Wat doet een ergotherapeut bij Parkinson?

We beginnen met jouw dagelijks functioneren.

Welke activiteiten zijn veranderd sinds Parkinson een rol speelt? Wat lukt nog goed? Waar heb je hulp bij nodig? Welke activiteiten kosten veel tijd of energie?

Afhankelijk van de hulpvraag kunnen we bijvoorbeeld:

• dagelijkse activiteiten observeren;
• strategieën oefenen;
• activiteiten anders organiseren;
• routines aanpassen;
• kijken naar energieverdeling;
• adviseren over hulpmiddelen;
• de thuissituatie beoordelen;
• mantelzorgers adviseren;
• werkgerelateerde problemen onderzoeken.

Waar mogelijk oefenen we in de situatie waarin de activiteit daadwerkelijk uitgevoerd wordt.

Want een strategie moet uiteindelijk niet alleen in de behandelkamer werken.

Hij moet thuis, op het werk of ergens anders in jouw dagelijks leven bruikbaar zijn.

Samenwerking rondom Parkinson

Parkinson kan verschillende aspecten van functioneren beïnvloeden.

Daarom zijn soms meerdere zorgprofessionals betrokken.

Binnen Knooppunt kan de ergotherapeut waar nodig samenwerken met bijvoorbeeld fysiotherapie en andere betrokken behandelaren.

Iedere discipline heeft daarin zijn eigen expertise.

De ergotherapeut houdt de focus op:

hoe kun je de activiteiten die onderdeel zijn van jouw dagelijks leven zo goed mogelijk blijven uitvoeren?

Ergotherapie bij Parkinson bij Knooppunt

Binnen Knooppunt begeleiden onze ergotherapeuten mensen met Parkinson bij problemen in het dagelijks functioneren.

We kijken naar wat je doet, waar een activiteit vastloopt en welke strategie of aanpassing kan helpen.

Daarbij betrekken we waar nodig je partner, mantelzorger, werkomgeving en andere behandelaren.

Niet Parkinson als diagnose staat centraal.

Maar het leven dat je met Parkinson probeert te blijven leiden.

Meer weten over ergotherapie in het algemeen? Lees wat ergotherapie kan betekenen bij problemen in het dagelijks functioneren.

Merk je dat Parkinson steeds meer invloed krijgt op gewone dagelijkse dingen?

Misschien kost aankleden steeds meer tijd. Misschien neemt je partner ongemerkt steeds meer over. Of een activiteit die gisteren nog lukte, loopt vandaag ineens vast.

Dan kunnen we samen onderzoeken waar het tijdens die activiteit moeilijk wordt en welke strategie, aanpassing of ondersteuning kan helpen.

Neem contact op met Knooppunt