Ergotherapie bij Long-COVID

Douchen. Ontbijten. Autorijden. Een gesprek voeren. Een paar uur werken. Boodschappen doen.

Activiteiten die vroeger nauwelijks aandacht vroegen, kunnen bij Long COVID ineens een groot deel van je beschikbare energie kosten.

Misschien lukt een activiteit op het moment zelf nog redelijk, maar nemen je klachten later op de dag of zelfs pas de volgende dag toe. Misschien kun je lichamelijk meer dan je hoofd aankan. Of je hebt goede en slechte dagen zonder goed te begrijpen waarom.

Dat maakt het moeilijk om te bepalen:

Wat kan ik doen zonder mezelf steeds opnieuw voorbij te lopen?

Een ergotherapeut kijkt samen met jou naar de invloed van Long COVID op je dagelijks functioneren.

Welke activiteiten vragen veel? Hoe reageer je op lichamelijke én cognitieve belasting? Welke patronen zijn zichtbaar? En hoe kun je binnen je mogelijkheden ruimte houden voor de activiteiten die voor jou belangrijk zijn?

Wat is Long COVID?

Bij Long COVID — ook wel post-COVID genoemd — blijven klachten na een COVID-19-infectie langdurig bestaan.

De klachten en ernst kunnen sterk verschillen.

Veelvoorkomende problemen zijn bijvoorbeeld:

• ernstige vermoeidheid;
• concentratie- en geheugenproblemen;
• moeite met informatie verwerken;
• overgevoeligheid voor prikkels;
• kortademigheid;
• spierpijn;
• hoofdpijn;
• slaapproblemen;
• problemen na inspanning;
• beperkingen bij werk en dagelijkse activiteiten.

Niet iedereen heeft dezelfde klachten en ook het verloop kan sterk wisselen.

Juist daarom bestaat er geen standaard activiteitenprogramma dat voor iedereen met Long COVID geschikt is.

Wanneer kan ergotherapie helpen bij Long COVID?

Ergotherapie kan passend zijn wanneer Long COVID invloed heeft op wat je gedurende een dag of week kunt doen.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• douchen en aankleden al veel energie vragen;
• je na een activiteit lang moet herstellen;
• werk bijna al je beschikbare energie gebruikt;
• concentreren veel moeilijker is geworden;
• boodschappen doen door lopen, nadenken én prikkels zwaar is;
• je steeds moet kiezen welke activiteiten je wel en niet uitvoert;
• goede dagen regelmatig gevolgd worden door een duidelijke terugval;
• je moeite hebt om te bepalen hoeveel belasting passend is;
• je oude dagelijkse routine niet meer aansluit op wat je aankunt.

De ergotherapeut behandelt Long COVID niet als ziekte zelf.

We richten ons op de gevolgen van de klachten voor je dagelijks handelen.

Niet alleen lichamelijke inspanning kost energie

Bij belasting denken we gemakkelijk aan bewegen.

Wandelen, fietsen, traplopen of huishoudelijk werk kosten lichamelijke energie.

Maar ook denken kan veel vragen.

Een vergadering volgen, administratie doen, autorijden, een gesprek voeren, lezen of een uur geconcentreerd achter een computer werken kan een flinke belasting vormen.

Daar komen prikkels nog bij.

Een supermarkt vraagt bijvoorbeeld tegelijkertijd lopen, zoeken, keuzes maken, informatie verwerken, geluid filteren en omgaan met andere mensen.

Daardoor kan een activiteit die voor iemand anders relatief eenvoudig lijkt, bij Long COVID veel verschillende vormen van belasting combineren.

Bij ergotherapie proberen we die belasting zichtbaar te maken.

Wat is PEM?

Sommige mensen met Long COVID ervaren post-exertionele malaise (PEM).

Daarbij kunnen klachten na lichamelijke, cognitieve, sociale of emotionele inspanning duidelijk verergeren. Die verergering hoeft niet meteen tijdens de activiteit op te treden en kan vertraagd merkbaar worden.

Dat is belangrijk.

Wanneer je alleen kijkt naar hoe je je tijdens een activiteit voelt, kun je daardoor gemakkelijk denken dat de belasting goed ging terwijl later blijkt dat deze toch te groot was.

Daarom is bij aanwijzingen voor PEM voorzichtigheid met opbouw belangrijk.

Het uitgangspunt is dan niet:

iedere week iets meer doen.

Eerst moet duidelijker worden hoe je lichaam op verschillende vormen van belasting reageert en hoe overbelasting zoveel mogelijk voorkomen kan worden.

Pacing bij Long COVID

Bij PEM wordt vaak gesproken over pacing.

Pacing betekent niet dat je zo weinig mogelijk moet doen.

Het betekent dat je activiteiten probeert af te stemmen op wat je lichaam op dat moment kan verdragen, zodat je minder vaak in een patroon van overbelasting en forse terugval terechtkomt.

Dat vraagt vaak meer dan simpelweg extra pauzes nemen.

We kunnen bijvoorbeeld kijken naar:

• welke activiteiten veel belasting geven;
• lichamelijke én cognitieve inspanning;
• de duur van activiteiten;
• de volgorde waarin activiteiten plaatsvinden;
• herstelmomenten;
• signalen tijdens en na belasting;
• veranderingen die pas later zichtbaar worden;
• patronen over meerdere dagen.

Het doel is om je dagelijkse activiteiten zo te organiseren dat ze beter aansluiten bij je actuele mogelijkheden.

Goede dagen kunnen misleidend zijn

Een betere dag voelt vaak als een kans.

Eindelijk de was wegwerken. Even boodschappen doen. Iets met de kinderen ondernemen. Misschien een stuk wandelen omdat dat gisteren niet lukte.

Dat is heel begrijpelijk.

Maar wanneer al die activiteiten op dezelfde dag terechtkomen, kan de totale belasting alsnog te groot worden.

Bij Long COVID is daarom niet alleen interessant:

Wat kan ik vandaag?

Maar ook:

Wat gebeurt er daarna?

En:

Kan ik deze belasting herhalen zonder duidelijke verergering van mijn klachten?

Door over meerdere dagen te kijken, ontstaat vaak een veel bruikbaarder beeld van belastbaarheid dan wanneer we alleen naar één goede of slechte dag kijken.

Vermoeidheid bij Long COVID

Vermoeidheid kan bij Long COVID een grote invloed hebben op het dagelijks functioneren.

Toch betekent vermoeidheid niet voor iedereen hetzelfde.

Bij de één is vooral lichamelijke inspanning zwaar. Bij een ander concentratie. Weer iemand anders merkt dat juist de combinatie van activiteiten gedurende een dag tot problemen leidt.

Daarom kijken we naar jouw activiteitenpatroon en de gevolgen daarvan.

Wanneer je meer wilt lezen over activiteit, belasting en herstel in het dagelijks leven, bekijk dan ergotherapie bij vermoeidheid.

Bij Long COVID houden we daarbij specifiek rekening met het ziektebeeld en eventuele verergering van klachten na belasting.

Brain fog en cognitieve problemen

Veel mensen met Long COVID beschrijven problemen die vaak brain fog worden genoemd.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• concentreren moeilijker is;
• informatie minder goed blijft hangen;
• je langzamer denkt;
• woorden minder gemakkelijk komen;
• schakelen tussen taken lastig is;
• meerdere dingen tegelijk doen niet meer lukt;
• drukte snel overweldigend wordt.

Dat kan grote gevolgen hebben voor activiteiten die lichamelijk helemaal niet zwaar lijken.

Een ergotherapeut kijkt naar hoe deze cognitieve problemen zichtbaar worden tijdens je dagelijkse activiteiten en welke strategieën kunnen helpen.

Lees meer over ergotherapie bij cognitieve problemen.

Long COVID en werk

Werk combineert vaak meerdere vormen van belasting.

Je moet concentreren, communiceren, beslissingen nemen, omgaan met prikkels en soms ook lichamelijke werkzaamheden uitvoeren.

Daar komt reistijd bij.

Daardoor kan werk een veel groter deel van je belastbaarheid vragen dan alleen het aantal gewerkte uren doet vermoeden.

Misschien lukt twee uur werken goed, maar ben je daarna de rest van de dag uitgeput. Of uitbreiding lijkt enkele dagen goed te gaan en leidt vervolgens tot een duidelijke toename van klachten.

Daarom kijken we bij werk niet alleen naar uren, maar ook naar taken, prikkels, herstel en de reactie op belasting.

Lees meer over ergotherapie en werk.

Werkhervatting bij Long COVID

Terugkeer naar werk vraagt bij Long COVID om maatwerk.

Meer uren werken is niet automatisch de juiste volgende stap wanneer de huidige belasting nog tot duidelijke verergering van klachten leidt.

Soms is het bijvoorbeeld nodig om eerst te kijken naar de inhoud van werkzaamheden, cognitieve belasting, prikkels, pauzes of de verdeling over de week.

De bedrijfsarts heeft binnen ziekteverzuim en re-integratie een eigen rol. De ergotherapeut kan helpen om inzichtelijk te maken wat verschillende werkzaamheden in de praktijk van iemand vragen.

Lees meer over ergotherapie bij werkhervatting.

Wat doet een ergotherapeut bij Long COVID?

We beginnen bij jouw dagelijks leven.

Wat lukt nog? Waar ontstaan problemen? Welke activiteiten vragen veel? Wanneer nemen klachten toe? En gebeurt dat meteen of juist later?

Afhankelijk van je hulpvraag kunnen we bijvoorbeeld kijken naar:

• zelfzorg;
• huishouden;
• werk;
• zorgtaken;
• sociale activiteiten;
• lichamelijke belasting;
• cognitieve belasting;
• prikkelverwerking;
• activiteit en herstel;
• het verloop van klachten over meerdere dagen.

Door activiteiten en reacties daarop in kaart te brengen, proberen we patronen te herkennen.

Vervolgens kijken we welke veranderingen kunnen helpen.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om activiteiten anders verdelen, prikkels verminderen, taken aanpassen, prioriteiten stellen, herstelmomenten organiseren of compensatiestrategieën gebruiken.

Welke aanpak passend is, hangt af van jouw klachten en reactie op belasting.

Opbouwen wanneer dat kan, begrenzen wanneer dat nodig is

Bij herstel ontstaat begrijpelijkerwijs de wens om steeds iets meer te kunnen.

Maar bij Long COVID is meer doen niet voor iedereen en niet op ieder moment de juiste stap.

Wanneer activiteiten stabiel uitgevoerd kunnen worden zonder duidelijke verergering van klachten, kan uitbreiding soms mogelijk zijn.

Wanneer belasting juist leidt tot een terugkerende forse toename van klachten, moet eerst worden gekeken naar die reactie.

Daarom werken we niet vanuit een vooraf vaststaand schema waarin activiteiten automatisch iedere week worden uitgebreid.

We kijken naar wat er daadwerkelijk gebeurt wanneer jij een activiteit uitvoert.

Dat bepaalt mede wat een passende volgende stap is.

Herstel verloopt niet altijd in een rechte lijn

De ene week kan meer mogelijk zijn dan de andere.

Een infectie, slechte nachtrust, een drukke afspraak of een combinatie van activiteiten kan invloed hebben op wat je aankunt.

Dat kan frustrerend zijn wanneer je verwacht dat herstel iedere week zichtbaar vooruit moet gaan.

Daarom kijken we bij ergotherapie niet alleen naar één moment.

We proberen patronen over langere tijd te herkennen en de dagelijkse belasting daarop af te stemmen.

Een tijdelijke mindere periode betekent niet automatisch dat alles opnieuw vanaf nul moet beginnen.

Maar het kan wel betekenen dat de belasting tijdelijk aangepast moet worden.

Ergotherapie bij Long COVID bij Knooppunt

Binnen Knooppunt kijken onze ergotherapeuten naar wat Long COVID betekent voor jouw dagelijks functioneren.

We richten ons op de activiteiten die je moet en wilt uitvoeren en op de manier waarop je lichaam en hoofd op die belasting reageren.

Daarbij houden we rekening met zowel lichamelijke als cognitieve belasting en met mogelijke verergering van klachten na inspanning.

Wanneer andere expertise nodig is, werken we waar passend samen met andere betrokken zorgprofessionals.

Meer weten over ergotherapie in het algemeen? Lees wat ergotherapie kan betekenen bij problemen in het dagelijks functioneren.

Bepaalt Long COVID steeds meer hoe je je dag moet indelen?

Misschien weet je niet goed meer hoeveel je kunt doen. Misschien lijken betere dagen steeds gevolgd te worden door een terugval. Of misschien kost werk zoveel dat er nauwelijks iets overblijft voor de rest van je leven.

Dan kunnen we samen onderzoeken welke activiteiten belasting geven, hoe je daarop reageert en welke aanpassingen kunnen helpen om je dagelijks leven beter af te stemmen op wat je aankunt.

Maak een afspraak voor ergotherapie