Ergotherapie bij zelfstandig thuis wonen

Zelfstandig thuis wonen bestaat uit veel meer dan jezelf door het huis kunnen verplaatsen.

Uit bed komen. Douchen en aankleden. Koffie zetten. Een maaltijd bereiden. De was doen. Naar het toilet gaan. Boodschappen regelen. De trap gebruiken. Je dag organiseren.

Het zijn gewone activiteiten waar je meestal weinig bij stilstaat. Totdat ze door ziekte, een lichamelijke beperking, geheugenproblemen of het ouder worden niet meer vanzelf gaan.

Misschien lukt iets nog wel, maar kost het steeds meer moeite. Misschien maak je je zorgen over de veiligheid. Of misschien neemt je partner of mantelzorger steeds meer taken over.

Een ergotherapeut kijkt samen met jou naar wat je thuis wilt kunnen blijven doen, waar dat moeilijk wordt en wat nodig is om zo zelfstandig en veilig mogelijk te functioneren.

Wanneer kan een ergotherapeut thuis helpen?

Problemen in de thuissituatie kunnen op allerlei manieren ontstaan.

Je kunt bijvoorbeeld moeite hebben met:

• in en uit bed komen;
• douchen of jezelf verzorgen;
• aan- en uitkleden;
• naar het toilet gaan;
• koken;
• huishoudelijke activiteiten;
• traplopen;
• jezelf veilig door de woning verplaatsen;
• spullen pakken of meenemen;
• je dag organiseren;
• onthouden wat je moet doen;
• activiteiten volhouden door pijn of vermoeidheid.

Soms is meteen duidelijk waar het probleem zit.

Maar het komt ook voor dat iemand een activiteit op zichzelf nog kan uitvoeren, terwijl deze zoveel tijd, inspanning of energie kost dat andere dingen niet meer lukken.

Daarom kijken we niet alleen naar of iets nog lukt, maar ook naar hoe het lukt en wat het van iemand vraagt.

Waarom kijkt een ergotherapeut bij je thuis?

Een activiteit kan in een behandelruimte heel anders verlopen dan thuis.

Neem bijvoorbeeld douchen.

Het probleem kan zijn dat staan moeilijk is. Maar misschien is juist de instap van de douche te hoog, ontbreekt een plek om je vast te houden, kost afdrogen veel energie of lukt het niet om kleding klaar te leggen en de hele activiteit zelfstandig te organiseren.

Dat zie je niet altijd in een behandelkamer.

Tijdens een huisbezoek kunnen we de activiteit bekijken op de plek waar deze daadwerkelijk plaatsvindt.

We kijken naar:

de persoon, de activiteit en de omgeving.

Juist de combinatie daarvan bepaalt vaak of iemand iets zelfstandig kan uitvoeren.

Eerst kijken wat er precies moeilijk gaat

Wanneer een dagelijkse activiteit niet meer goed lukt, is een hulpmiddel niet automatisch de eerste oplossing.

We onderzoeken eerst waarom het probleem ontstaat.

Kan een activiteit op een andere manier worden uitgevoerd?

Kan de omgeving anders worden ingericht?

Is training mogelijk?

Kan een activiteit worden vereenvoudigd?

Speelt vermoeidheid een rol?

Is er moeite met plannen of overzicht houden?

Of is een hulpmiddel of woningaanpassing daadwerkelijk de beste oplossing?

Door eerst naar het hele probleem te kijken, voorkomen we dat alleen het zichtbare probleem wordt opgelost terwijl de oorzaak ergens anders ligt.

Wassen, aankleden en persoonlijke verzorging

Jezelf kunnen verzorgen is een belangrijk onderdeel van zelfstandig functioneren.

Na ziekte of een operatie, bij lichamelijke beperkingen of door het ouder worden kunnen handelingen zoals douchen, aankleden of toiletgang moeilijker worden.

Een ergotherapeut kan samen met jou bekijken waar het precies misgaat.

Soms helpt een andere volgorde of manier van uitvoeren. Soms kunnen we een handeling oefenen of de omgeving aanpassen. In andere situaties kan een hulpmiddel ondersteuning bieden.

Het doel is steeds om te kijken hoe je zoveel mogelijk zelf kunt blijven doen op een manier die veilig en haalbaar is.

Koken en huishoudelijke activiteiten

Ook activiteiten in huis kunnen geleidelijk steeds meer moeite kosten.

Lang staan tijdens het koken kan bijvoorbeeld te zwaar zijn. Pijn aan handen of gewrichten kan het openen van verpakkingen moeilijk maken. Vermoeidheid kan ervoor zorgen dat het bereiden van een maaltijd zoveel energie kost dat er daarna weinig meer mogelijk is.

En soms speelt niet het lichamelijke deel, maar juist het overzicht.

Welke stappen moet je uitvoeren? Wat moet eerst? Staat het fornuis nog aan? Heb je alle ingrediënten?

Daarom kijken we bij ergotherapie naar de volledige activiteit.

Niet alleen naar één beweging of beperking.

Veilig bewegen in huis

Wanneer lopen of opstaan moeilijker wordt, kan de inrichting van de woning een belangrijke rol spelen.

Denk aan:

• opstaan uit bed of een stoel;
• de trap gebruiken;
• door smalle ruimtes bewegen;
• de badkamer gebruiken;
• drempels;
• transfers;
• het meenemen van spullen tijdens het lopen.

Een ergotherapeut kan samen met jou onderzoeken waar problemen of risico's ontstaan en welke oplossing daarbij past.

Wanneer andere lichamelijke factoren een belangrijke rol spelen, kan waar nodig worden samengewerkt met bijvoorbeeld een fysiotherapeut.

Vermoeidheid thuis

Zelfstandig functioneren gaat niet alleen over wat lichamelijk mogelijk is.

Misschien kun je jezelf prima douchen, aankleden, koken en het huishouden doen — maar niet allemaal op dezelfde dag.

Dan is de vraag niet:

Kun je deze activiteit uitvoeren?

maar:

Hoe past deze activiteit binnen alles wat je op een dag moet en wilt doen?

Een ergotherapeut kan samen met jou kijken naar de verdeling van activiteiten, belasting en herstel.

Wanneer beperkte energie een belangrijke rol speelt, lees dan meer over ergotherapie bij vermoeidheid.

Geheugen en overzicht in huis

Ook problemen met geheugen, planning of overzicht kunnen zelfstandig wonen moeilijker maken.

Misschien vergeet iemand medicatie in te nemen, worden afspraken gemist, lukt het bereiden van een maaltijd niet meer goed of ontstaat er onzekerheid over de volgorde van dagelijkse handelingen.

Dan kijken we niet alleen naar wat iemand niet meer kan.

We onderzoeken juist welke vaardigheden nog aanwezig zijn, welke routines helpen en hoe de omgeving ondersteuning kan bieden.

Wanneer cognitieve problemen een belangrijk onderdeel van de hulpvraag zijn, lees dan meer over ergotherapie bij cognitieve problemen.

Hulpmiddelen en woningaanpassingen

Soms is een hulpmiddel of aanpassing inderdaad de beste oplossing.

Dat kan iets relatief eenvoudigs zijn, maar soms is een grotere aanpassing aan de woning nodig.

Een ergotherapeut kan helpen beoordelen welke oplossing past bij de activiteit, jouw mogelijkheden en de woning.

Daarbij kunnen we adviseren over hulpmiddelen en woningaanpassingen en waar nodig ondersteunen bij het traject rondom aanvraag en gebruik.

Een hulpmiddel heeft namelijk pas waarde wanneer het het probleem daadwerkelijk oplost én in de praktijk goed gebruikt kan worden.

Lees meer over hulpmiddelen en woningaanpassingen.

Zelfstandig wonen bij het ouder worden

Bij het ouder worden kunnen verschillende kleine veranderingen samen steeds meer invloed krijgen op het dagelijks functioneren.

Minder kracht, problemen met lopen, vermoeidheid, pijn, geheugenproblemen of veranderingen in de woning kunnen ervoor zorgen dat activiteiten geleidelijk moeilijker worden.

Vaak ontstaat dan niet één groot probleem, maar een opeenstapeling van kleine dingen.

Een ergotherapeut kan samen met jou en waar nodig je naasten bekijken welke activiteiten belangrijk zijn om zelfstandig te blijven uitvoeren en waar ondersteuning nodig is.

Lees meer over ergotherapie voor ouderen.

Zelfstandig wonen met dementie

Bij dementie verandert het dagelijks functioneren vaak geleidelijk.

Activiteiten die jarenlang vanzelf gingen kunnen meer moeite gaan kosten. Soms neemt een partner of mantelzorger ongemerkt steeds meer over.

Binnen de ergotherapie kijken we naar wat iemand nog kan, welke activiteiten betekenisvol zijn en hoe de omgeving en dagelijkse routines daarbij kunnen ondersteunen.

Ook de mantelzorger speelt hierin een belangrijke rol.

Binnen Knooppunt werken we bij mensen met dementie en hun mantelzorgers onder andere volgens de gespecialiseerde EDOMAH-methodiek.

Lees meer over ergotherapie bij dementie en EDOMAH.

Wat doet een ergotherapeut tijdens een huisbezoek?

Een huisbezoek begint bij jouw hulpvraag.

We komen niet automatisch binnen met een lijst met hulpmiddelen of aanpassingen.

We willen eerst zien en begrijpen wat er gebeurt.

Afhankelijk van je hulpvraag kunnen we bijvoorbeeld kijken hoe je:

• uit bed komt;
• de badkamer gebruikt;
• jezelf aankleedt;
• een maaltijd bereidt;
• door de woning beweegt;
• de trap gebruikt;
• huishoudelijke activiteiten uitvoert;
• je dag organiseert.

Daarbij bespreken we wat goed gaat, waar problemen ontstaan en wat voor jou belangrijk is.

Vervolgens kijken we samen welke verandering het meest passend is.

Dat kan training of advies zijn, maar ook een andere manier van handelen, een aanpassing van de omgeving of een hulpmiddel.

De rol van een partner of mantelzorger

Zelfstandig wonen betekent niet dat je alles zonder hulp moet kunnen.

Soms is ondersteuning van een partner, kind of andere mantelzorger nodig.

Maar wanneer steeds meer activiteiten worden overgenomen, kan ook voor de mantelzorger een zware situatie ontstaan.

Een ergotherapeut kan daarom kijken naar wat iemand zelf kan blijven doen én hoe ondersteuning zo goed mogelijk georganiseerd kan worden.

Dat kan betekenen dat een mantelzorger leert hoe hij of zij iemand bij een activiteit kan begeleiden zonder onnodig alles over te nemen.

Bij dementie is die samenwerking met de mantelzorger een belangrijk onderdeel van de behandeling.

Hoe lang kun je zelfstandig thuis blijven wonen?

Daar bestaat geen algemene grens voor.

Of thuis wonen haalbaar is, hangt af van veel verschillende factoren: wat iemand zelf kan, welke ondersteuning aanwezig is, hoe de woning eruitziet, welke risico's er zijn en welke activiteiten belangrijk zijn.

Een ergotherapeut beslist niet of iemand thuis mag blijven wonen.

We kunnen wel helpen om het dagelijks functioneren in kaart te brengen en samen te onderzoeken wat nodig is om thuis functioneren zo veilig en zelfstandig mogelijk te maken.

Ergotherapie aan huis bij Knooppunt

Wanneer je hulpvraag zich thuis voordoet, kan een ergotherapeut van Knooppunt bij je thuis komen.

Dat geeft ons de mogelijkheid om niet alleen over het probleem te praten, maar ook daadwerkelijk te zien hoe een activiteit verloopt en welke invloed de omgeving daarop heeft.

Waar mogelijk zoeken we naar oplossingen die aansluiten bij jouw dagelijkse routines en wat je zelf nog kunt.

Meer weten over ergotherapie in het algemeen? Lees wat een ergotherapeut kan betekenen bij problemen in het dagelijks leven.

Merk je dat zelfstandig thuis functioneren moeilijker wordt?

Misschien gaat het om één activiteit. Misschien merk je dat steeds meer dagelijkse dingen extra moeite kosten. Of misschien maak je je zorgen over iemand in je omgeving.

Je hoeft zelf nog niet te weten welke oplossing nodig is.

We kunnen eerst samen bekijken waar het probleem precies ontstaat en wat nodig is om dagelijkse activiteiten zo zelfstandig en veilig mogelijk te blijven uitvoeren.

Neem contact op met Knooppunt